خانه / مبانی علوم انسانی اسلامی / طبقه‎بندی علوم و معارف بشری باید با رویکرد اسلامی صورت پذیرد

طبقه‎بندی علوم و معارف بشری باید با رویکرد اسلامی صورت پذیرد

حجت الاسلام و المسلمین ملک زاده: نظام مدیریت علم و دانش سامانهای است که میخواهد دانش مورد نیاز افراد در گروه‌های مختلف را به اندازه موردنیاز و به بهترین شکل و با کمترین هزینه در اختیار آنها قرار دهد.

مدرس حوزه و دانشگاه با اشاره به اینکه یکی از تقسیمبندیهای معروف علوم تقسیمبندی ارسطو است، گفت: ارسطو معتقد است فلسفه به معنای عام شامل همه علوم و معارف میشود و دارای دو بخش نظری و عملی است که بعد نظری آن به سه قسم طبیعیات، ریاضیات و الهیات تقسیم میگردد و بعد عملی نیز به سه دستهی علم اخلاق، علم تدبیر منزل و علم سیاست مُدُن تقسیم میگردد.

وی افزود: بسیاری از دانشمندان مسلمان و غیرمسلمان این دستهبندی را قبول کردهاند و مبنای کار خود قرار دادهاند، اما باید توجه داشته باشیم که براساس رتبهبندی صورت گرفته، میتوانیم مکاتب گوناگون را هم بازشناسی کنیم و بر مبنای آیات و روایات به دستهبندی علوم مختلف مانند «العلم علمان، علم الأدیان و علم الأبدان» و غیره بپردازیم.

استاد درس خارج فقه و اصول افزود: در یک تقسیمبندی کلی که برای دانش دینی و علوم و معارف اسلامی مطرح شده است، تعالیم به سه دسته شامل عقاید، احکام و اخلاق که هر سه از فقه هستند تقسیم می‌شوند.

در باب فقه مضاف اگر به دنبال چگونگی و مراحل تشکیل فقه مضاف هستیم، یکی از گامهایش این است که احکام و ابوابی را از بخشهای مختلف فقه گردآوری کنیم و فقه دیگری را سازماندهی کنیم که البته صرف گردآوری احکام مرتبط حول یک موضوع کلان را نمیتوانیم فقه مضاف بگوییم و لذا علاوه بر تجمیع همه احکام مرتبط، مسائل جدیدی که در عصر حاضر مطرح است را نیز باید به مسائل قبلی بیفزائیم.

در دستهبندی سه‌گانهی عقاید، احکام و اخلاق؛ عقاید، همان فقهالاکبر یا آیه محکمه بوده و احکام، فقه اوسط یا فرضه عادله و اخلاق نیز فقه اصغر یا سنت قائمه نامگذاری می‌شود.

عقاید یا فقه الاکبر شامل معرفتشناسی، هستیشناسی، خداشناسی، انسانشناسی، راه و راهنماشناسی و معاد شناسی میباشد و احکام یا فقه اوسط شامل فقه فردی و اجتمای است و در نهایت اخلاق یا فقه اکبر شامل اخلاق فردی و اجتماعی میباشد.