خانه / مبانی علوم انسانی اسلامی / طبقه‎بندی علوم و معارف بشری با رویکرد اسلامی

طبقه‎بندی علوم و معارف بشری با رویکرد اسلامی

به گزارش روابط عمومی دبیرخانه دوره آموزشی پژوهشی علوم انسانی اسلامی مفتاح، حجت‎الاسلام و المسلمین ملک‎زاده در روز دوم دوره حضور پیدا کردند و با موضوع طبقه‎بندی علوم و معارف بشری با رویکرد اسلامی به ایراد سخنرانی پرداختند.

حجت‎الاسلام و المسلمین ملک‎زاده فرمودند: نظام مدیریت علم و دانش، سامانه‎ای است که می‎خواهد دانش مورد نیاز گروه‎ها، انسان‎ها و … را در حوزه‎های مختلف به بهترین شکل و در حداقل هزینه در اختیار آنها قرار گیرد. ساختارهای اجتماعی نیز از طریق علوم اجتماعی‎ای که در ذهن مسئولان است، شکل می‎گیرد. برای سامان دادن نظامی جهت مدیریت دانش باید نقشه‎ای جامع از علوم داشته باشیم تا تقدم و تأخر و جایگاه هر بحثی روشن گردد.

مدرس حوزه و دانشگاه ادامه داد: یکی از تقسیم‎بندی‎های معروف علوم، تقسیم‎بندی ارسطو است. ارسطو معتقد است فلسفه به معنای عام شامل همه علوم و معارف می‎شود و داراری دو بخش نظری و عملی است که بعد نظری آن به سه قسم طبیعیات، ریاضیات و الهیات تقسیم می‎گردد و بعد عملی نیز به سه دسته‎ی علم اخلاق، علم تدبیر منزل و علم سیاست مُدُن تقسیم می‎گردد. بسیاری از دانشمندان مسلمان و غیرمسلمان این دسته‎بندی را قبول کرده‎اند و مبنای کار خود قرار داده‎اند. توجه داشته باشیم که براساس رتبه‎بندی صورت گرفته، ما می‎توانیم مکاتب گوناگون را هم بازشناسی کنیم. البته برخی این دسته‎بندی ارسطو را قبول ندارند و بر مبنای آیات و روایات به دسته‎بندی علوم می‎پردازند مثلا العلم علمان؛ علم الأدیان و علم الأبدان و … .

استاد درس خارج فقه و اصول فقه افزود: در یک تقسیم‎بندی کلی که برای دانش دینی و علوم و معارف اسلامی مطرح شده است، تعالیم به سه دسته تقسیم شده‎اند: عقاید، احکام و اخلاق که هر سه از فقه هستند. در باب فقه مضاف اگر به دنبال چگونگی و مراحل تشکیل فقه مضاف هستیم، یکی از گام‎هایش این است که احکام و ابوابی را از بخش‎های مختلف فقه گردآوری کنیم و فقه دیگری را سازماندهی کنیم. البته صرف گردآوری احکام مرتبط حول یک موضوع کلان را نمی‎توانیم فقه مضاف بگوییم. لذا علاوه‎بر تجمیع همه احکام مرتبط، مسائل جدیدی که در عصر حاضر مطرح است را نیز به مسائل قبلی بیفزاییم.

ایشان در پایان دسته‎بندی خود که همان سه گانه‎ی عقاید، احکام و اخلاق بود را ارائه کردند. عقاید را همان فقه‎الاکبر یا آیه محکمه نامیدند، احکام را فقه اوسط یا فرضه عادله و اخلاق را فقه اصغر یا سنت قائمه نامگذاری کردند و به تقسیم‎بندی و توضیح هر کدام پرداختند. عقاید یا فقه الاکبر شامل معرفت‎شناسی، هستی‎شناسی، خداشناسی، انسان‎شناسی، راه و راهنماشناسی و معاد شناسی می‎باشد. احکام یا فقه اوسط شامل فقه فردی و اجتمای می‎باشد و در نهایت اخلاق یا فقه اکبر شامل اخلاق فردی و اجتماعی می‎باشد.

لازم به ذکر است که تصویر نمودار تقسیم‎بندی علم استاد ملک‎زاده در کانال تلگرامی دوره مفتاح قرار داده شده است و عزیزان می‎توانند از آن استفاده نمایند.