خانه / اخبار /

نوشتاری درباره «زن، جمعه و جماعت»؛

مبانی فقهی حضور زنان در نماز جماعت و جمعه/ حضور در نماز جمعه نه واجب است و نه حرام

نوشتاری درباره «زن، جمعه و جماعت»؛

مبانی فقهی حضور زنان در نماز جماعت و جمعه/ حضور در نماز جمعه نه واجب است و نه حرام

علاسوند می نویسد: ادله وجوب نماز جمعه نسبت به چند دسته که یکی از آن ها جماعت نسوان است، ترخیص داده شده است. زیرا نماز جمعه در عهد حضور امام واجب تعیینی می شود و زنان از این وجوب معاف هستند، بنابراین بحث روایات ناظر به رفع الزام است نه ایجاد ممانعت.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری – تحلیلی مفتاح، فریبا علاسوند، عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات زن و خانواده در مقاله خود با عنوان «زن، جمعه و جماعت» نوشت: حضور زنان به عنوان نیمی از جامعه در تشکیل جمعیت ایمانی که فوایدی همچون اعلان اعتقاد دینی، اطلاع مسلمانان از یک دیگر، آگاهی از وقایع مهم اجتماعی و اظهار عظمت و ابهّت اسلام دارد غیر قابل انکار است. اما از آنجایی که عبادات توقیفی است لاجرم باید بدون استحسانات عقلی، نظریات فقهی را مبنای حرکت عبادی قرار داد، از این رو دو مسأله «حضور زنان در نماز جماعت» و «حضور زنان در نماز جمعه» باید از نظر شرعی بررسی شود.

در بررسی «حضور زنان در نماز جماعت» از منظر دین، علاسوند با اشاره به برخی روایات قائل است که تعدادی از روایات منابع شیعی به طور صریح به حضور زنان در نماز جماعت اشاره دارند، همچون «روایات تعیین و تنظیم صفوف»، «روایات حایل بین زنان و مردان در نماز» و همچنین «برخی از روایات مربوط به تغییر قبله مسلمانان» هرچند ضوابطی همچون عدم استفاده زنان از عطر نیز بیان شده است. علاوه بر این حضور حضرت خدیجه(س) در نماز جماعت همراه با حضرت رسول(ص) و همچنین سیره متشرعین در طول سده های متمادی مویدی بر این امر هست.

وی می افزاید که روایاتی نیز وجود دارند که نماز فرادای زن در خانه را از جماعت او در مسجد بافضیلت‌‏تر می دانند از این رو نیاز به بررسی بیشتر است. در جمع بین این دو دسته از روایات دو مطلب حاصل می گردد: عدم تأکید بر استحباب جماعت زنان و یا کراهت به معنای اقلیت ثواب. همین دو دسته بودن روایات در منابع روایی اهل سنت نیز موجود است و فقهای اهل سنت از شرکت زنان در جماعت منع تنزیهی نموده اند.

عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات زن و خانواده، درباره امکان امامت زنان در نمازهای جماعت تأکید می کند که بسیاری از فقهای قدیم و متأخر همچون شیخ صدوق، شیخ طوسی در نهایه، علامه حلی در تبصره و شهید اول در دروس قائل به جواز امامت زنان برای زنان هستند که مستمسک آن ها نه تنها روایات بلکه اصل اشتراک احکام نیز بوده است. حال آن که تعدادی دیگر با استناد به روایات دیگر این جواز را نفی می کنند. در نهایت با بررسی ادله ارائه شده از شهرت روایی روایات جوازدهنده و همچنین اعراض علما از روایاتی که نفی جواز مذکور می کنند چنین به دست می آید که روایات جوازدهنده به زنان ترجیح دارند. جالب اینجاست که امام خمینی(ره) به عنوان یکی از فقهای معاصر شیعی با وجود احتیاطی که در افتاء داشتند و گفته اند شرکت بانوان در نمازهای جماعت و جمعه کراهت ندارد بلکه در بعضی موارد مطلوب است.

سپس علاسوند به بررسی «حضور زنان در نماز جمعه» پرداخته و در ابتدا امکان امامت زن در جمعه را صریحا رد کرده است. وی علت این امر را تبعیت از ادله فراوان در فقه شیعی می داند که در آن امامت جمعه، منصب اختصاصی امام معصوم(ع) یا نایب خاص اوست. از آنجایی که امام و نایبان خاص ایشان در امر امامت جمعه همگی مرد بوده اند و سیره دیگری از ایشان مشاهده نشده شرط ذکوریت برای امامت جمعه در فقه شیعی شکل گرفته است همانطور که در فقه اهل سنت نیز امامت جمعه منصب امام جمعه یا خلیفه بوده و زنان حق تصدی آن را ندارند. تاکید روایات تا حدی است که در زمان حضور امام اگر نماز جمعه بدون امامت او یا نائبش اجرا شود، نماز باطل است.

ولی درباره اصل حضور زنان در نماز جمعه به عنوان مأموم، علاسوند قائل است که این امر در عهد پیامبر خدا غیر قابل انکار است. برای مثال روایت مربوط به آیه ۱۱ سوره جمعه که در آن تعداد مردان و زنانی که خطبه نماز جمعه را برای استقبال از کاروان تجاری رها نکردند، ذکر شده است.

به طور کلی از نظر فقهی فریقین در این مسأله تقریبا به نظریه واحدی رسیده اند که ادله وجوب نماز جمعه نسبت به چند دسته که یکی از آن ها جماعت نسوان هستند، ترخیص داده است. زیرا نماز جمعه در عهد حضور امام واجب تعیینی می شود و زنان از این وجوب معاف هستند، بنابراین بحث روایات ناظر به رفع الزام است نه ایجاد ممانعت. بدین ترتیب فتوای اکثر فقها چنین است که در صورت حضور نماز جمعه زنان صحیح و کفایت از نماز ظهر آنان می کند.

انتهای پیام/

لینک کوتاه خبر: http://meftaah.com/news/۰۱5824

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند

*

*

<script>