خانه / اخبار /

حجت‌الاسلام والمسلمین پارسانیا:

حکمی که حاکم بیان می‌کند مانند چیزیست که عقل بیان می‌کند/ شهید صدر از درون فتاوای فقها، فقه نظامات را استخراج کرد

حجت‌الاسلام والمسلمین پارسانیا:

حکمی که حاکم بیان می‌کند مانند چیزیست که عقل بیان می‌کند/ شهید صدر از درون فتاوای فقها، فقه نظامات را استخراج کرد

حجت الاسلام والمسلمین پارسانیا با اشاره به این که شهید صدر مستقیم وارد مسائل اقتصاد اسلامی شده و در آن شیوه خود را بیان می کند که ما نیز می توانیم قواعد مربوط به فقه نظام را در آن انتزاع کنیم، عنوان داشت: فقیه می‌تواند از یک متن، مسائل شخصی فقه را استخراج کند و شهید صدر براساس فتوای فقها قواعد مربوط به فقه نظامات را استخراج کرده است.

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری – تحلیلی مفتاح، نشست اندیشه اجتماعی متفکران مسلمان با بازخوانی اندیشه های اجتماعی شهید صدر در تالار شهید مطهری دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران برگزار شد.

حجت الاسلام والمسلمین حمید پارسانیا، استاد حوزه و دانشگاه در این نشست با بیان این که شهید صدر دارای نوآوری های مختلفی است، بیان کرد: برخی از اندیشه های ایشان در قلمرو فقه و اصول و برخی در اندیشه های اسلامی می باشد و این اندیشه ها ناظر به مسائل پیرامونی است.

وی با اشاره به این که فقه نظام ضمن بیان مباحث فقهی ناظر به نیازهای پیرامونی است، خاطرنشان کرد: عمده کار فلسفی شهید صدر ناظر به نیازهای آن زمان است. مانند مارکسیسم و ماتریالیسم دیالکتیک که شاید امروز این بحث آنقدر محل رجوع و نیاز نباشد.

استاد حوزه تأکید کرد: ثقل مباحث مارکسیستی در آن زمان مسائل اقتصادی بود و اقتصاد اسلامی مقابل سرمایه داری و مارکسیست قرار داشت به همین دلیل شهید صدر به وسیله اقتصاد اسلامی وارد مباحث نظامات می شود که این نظامات قابل تعمیم در دیگر مسائل نیز است.

وی در ادامه با بیان این که گام های فقه بیشتر درباره مباحث فقه فردی شکل گرفته است، گفت: فقه شیعه بیشتر ناظر به فقه فردی بوده و در آن مباحث اجتماعی زیاد به چشم نمی خورد. شهید صدر نیز در لابه لای مسائل فقه فردی، نظامات اجتماعی را مطرح می کند.

حجت الاسلام والمسلمین پارسانیا با اشاره به این که شهید صدر مستقیم وارد مسائل اقتصاد اسلامی شده و در آن شیوه خود را بیان می کند که ما نیز می توانیم قواعد مربوط به فقه نظام را در آن انتزاع کنیم، عنوان داشت: فقیه می تواند از یک متن، مسائل شخصی فقه را استخراج کند و شهید صدر براساس فتوای فقها قواعد مربوط به فقه نظامات را استخراج کرده است.

وی ورود شهید صدر به فقه نظامات را کار نویی دانست و گفت: امروزه فضلای حوزه درباره فقه نظامات به صحبت می نشینند و این موضوع مطرح است که احکام، ناظر به افراد و اشخاص است و عناوین حقوقی متعلّق احکام نیست. برای نمونه بانک از همین مسائل است.

استاد دانشگاه تهران یکی دیگر از نمونه ها را احکام مربوط به بغی بیان کرد و گفت: با فرد باغی که امنیت اجتماعی را برهم می زند، چه باید کرد؟ اگر فقه فقط فردی باشد می گوید همان فردی که ناامنی ایجاد کرده، متعلّق حکم است. ولی اگر ناامنی به وسیله گروه، سازمان یا تشکیلاتی ایجاد شود، آیا تنها فردی که عمل کرده متعلق حکم است یا حکم شامل آن سازمان نیز می شود؟ این نمونه ای از خروج احکام از فرد و اجتماعی شدن آن است.

وی افزود: نظامات اجتماعی نیز دارای شخصیت حقوقی است و شهید صدر براساس این موضوع، مباحث نظامات را بیان می کند؛ با اقتصادنا وارد این مباحث می شود. البته زمانی که ایشان به این موضوع می پردازد چیزی به نام نظامات اجتماعی مطرح نبوده است، ولی رقیبی وجود داشته که شهید صدر در صدد پاسخ به آن بر می آید.

حجت الاسلام والمسلمین پارسانیا، با تأکید بر این که پس از پیروزی انقلاب اسلامی نیاز به فقه نظامات بیشتر و شدیدتر احساس شد، اظهار کرد: فقه نظامات نیاز از بین رفتنی نیست بلکه شدیدتر احساس می شود و الگوی شهید صدر در این باره برای جامعه ما قابل دنبال شدن است. شهید صدر را می توان پیشگام در فقه نظامات دانست.

وی یادآور شد: البته برخی می گویند اگر وارد مباحث فقه نظامات شویم باید قائل به اصالت جامعه باشیم. در حالی که اینگونه نیست چون جامعه وجودی جدای از افراد ندارد. شهید صدر نیز قائل به اصالت جامعه نبود و رویکردشان خُرد بود.

استاد حوزه و دانشگاه تأکید کرد: ما نیازهای جدیدی داریم که باید در امتداد نظامات شهید صدر مطرح شود مانند نظام سیاسی. البته مسائل دیگری داریم که از سنخ فقه حکومت و فقه حکومتی است که فقه حکومتی پیش از انقلاب چندان مبتلابه نبود. پرداختن به این موضوع عمدتاً پس از انقلاب صورت گرفت و در زمان شهید صدر این مسأله مطرح نبود تا به آن پرداخته شود. همزمان با شهید صدر، امام راحل نیز در نجف فقه حکومت را مطرح کردند و این موضوع به قدری شهید صدر را به وجد آورد که ایشان اشک شوق ریختند.

وی یادآور شد: فقه فردی و فقه نظامات، احکام و قواعد کلی است که در مقام اجرا نیامده و برای اجرا، عقل وارد عمل می شود. یعنی بعد از شناخت احکام و شخص باید حکم را تشخیص داده و عمل فقهی انجام گیرد. احکام اولیه و ثانویه نیز احکام کلی هستند.

استاد حوزه، فقه حکومت را بخشی از فقه نظامات دانست که دارای احکام و قواعد کلی است و تصریح داشت: فقه حکومت عملکرد حکومت را بیان کرده ولی فقه حکومتی چگونگی رفتار در حوزه حکومت را بیان می کند. یعنی مشخص می کند که حاکم چگونه عدالت را رعایت کند؟ چگونه امر به معروف و نهی از منکر کند و… .

وی افزود: فقه حکومت شأن و ویژگی های حکومت را بیان کرده ولی فقه حکومتی مقام اجرا را مطرح می کند. به همین دلیل فقه حکومت شرط لازم برای عقلانیت است ولی کافی نیست. چون حوزۀ اجرا متفاوت است. حکمی که حاکم بیان می کند مانند چیزیست که عقل بیان می کند.

حجت الاسلام و المسلمین پارسانیا در پایان گفت: امروزه نیازمند قواعد احکام حکومتی هستیم که باید در امتداد کار شهید صدر صورت گیرد.

انتهای پیام/

لینک کوتاه خبر: http://meftaah.com/news/۰۴10928

دیدگاهتان را ثبت کنید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شدعلامتدارها لازمند

*

*

<script>